BUDCARE / WIEDZA I WSPARCIE
Konopie, podobnie jak inne substancje psychoaktywne, mogą prowadzić do uzależnienia. Nie oznacza to, że każda osoba, która ich używa, ma problem. Warto jednak wiedzieć, kiedy używanie zaczyna wymykać się spod kontroli i gdzie szukać pomocy.
Używasz częściej, niż planujesz? Konopie zajmują coraz więcej miejsca w Twoim życiu? Nie musisz mieć pewności, że jesteś uzależniony, żeby porozmawiać ze specjalistą.
Dlaczego o tym piszemy?
W BudCare wierzymy w rzetelną edukację opartą na sprawdzonych źródłach i rozmowę bez oceniania. Dlatego piszemy zarówno o zastosowaniach medycznych konopi, jak i ryzyku, sygnałach utraty kontroli oraz dostępnych formach pomocy. Nie musisz mieć diagnozy ani pewności, jak nazwać swoje trudności, żeby poszukać wsparcia.
Podejrzewam problem
Co oznacza stosowanie rekreacyjne?
Stosowanie rekreacyjne oznacza używanie konopi przede wszystkim dla przyjemności, odprężenia, zmiany samopoczucia lub doświadczenia działania psychoaktywnego, poza prowadzonym leczeniem.
Samo określenie „rekreacyjne” nie oznacza uzależnienia. Nie gwarantuje też bezpieczeństwa. Znaczenie ma to, jak często i w jakich okolicznościach używasz oraz jaki wpływ ma to na Twoje życie.
Motywacje mogą się mieszać. Osoba przyjmująca konopie na określone dolegliwości może zacząć sięgać po dodatkowe dawki przede wszystkim dla odurzenia. Warto zauważyć taką zmianę i otwarcie omówić ją z lekarzem.
Czy konopie zaczynają decydować o tym, jak spędzasz wolny czas?
Masz wolny weekend i pierwsza myśl to „wreszcie sobie zajaram”? Samo oczekiwanie na przyjemność ani zaplanowane użycie nie przesądzają o problemie. Warto przyjrzeć się sytuacji, gdy konopie regularnie podporządkowują sobie Twoje plany, trudno Ci z nich zrezygnować albo używasz mimo niechcianych konsekwencji.
- Czy konopie są jedną z możliwości spędzenia wolnego czasu, czy niemal zawsze stają się głównym planem?
- Czy rezygnujesz ze spotkania, wyjazdu albo zainteresowań, żeby móc używać?
- Czy perspektywa weekendu bez konopi wydaje Ci się pozbawiona sensu lub wywołuje silną frustrację?
- Czy regularnie używasz wcześniej lub dłużej, niż planowałeś, mimo że chciałeś spędzić ten czas inaczej?
- Czy po weekendzie żałujesz, że ponownie spędziłeś go inaczej, niż zamierzałeś?
To przykłady do autorefleksji, a nie test diagnostyczny. Powodem do konsultacji jest szczególnie sytuacja, w której używanie zaczyna wypierać inne aktywności, towarzyszy mu silny przymus lub trudno dotrzymać własnych postanowień.
Jakie inne sygnały powinny zwrócić uwagę?
- Używasz więcej lub dłużej, niż planujesz. Kolejny raz przekraczasz ustaloną przez siebie ilość albo przedłużasz używanie, mimo wcześniejszej decyzji, że na dziś wystarczy.
- Podejmujesz nieskuteczne próby ograniczenia. Chcesz zmienić swoje zachowanie, ale regularnie wracasz do poprzedniego schematu.
- Zaniedbujesz obowiązki i relacje. Używanie lub dochodzenie do siebie po nim utrudnia pracę, naukę, prowadzenie domu albo kontakt z bliskimi.
- Kontynuujesz mimo zauważalnych szkód. Widzisz pogorszenie samopoczucia, konflikty lub inne konsekwencje związane z konopiami, a mimo to trudno Ci zmienić sposób używania.
- Odczuwasz silny przymus. Myśli o konopiach zajmują coraz więcej uwagi, a zdobywanie ich i używanie zaczyna organizować Twój dzień.
- Używasz w niebezpiecznych okolicznościach. Przykładem jest prowadzenie pojazdu pod wpływem.
Nie trzeba rozpoznawać u siebie wszystkich tych sygnałów, żeby skorzystać z konsultacji. Ocenę problemu przeprowadza specjalista, uwzględniając cały obraz sytuacji.
A jeśli stosujesz konopie jako pacjent?
U pacjenta sposób stosowania trzeba oceniać w kontekście choroby, zaleceń lekarza i efektów leczenia. Codzienne przyjmowanie leku może być elementem prawidłowej terapii. Nie jest samo w sobie dowodem nadużywania.
Rozwój tolerancji, czyli słabszej reakcji na tę samą dawkę, oraz zależność fizyczna nie są równoznaczne z uzależnieniem związanym z utratą kontroli. Pogorszenie po odstawieniu może wynikać z objawów odstawiennych, nawrotu leczonych dolegliwości albo obu tych przyczyn.
Recepta nie wyklucza jednak problemowego używania. Warto powiedzieć lekarzowi, jeśli przekraczasz ustalony schemat, sięgasz po dodatkowe dawki dla odurzenia albo kontynuujesz stosowanie mimo wyraźnego pogorszenia funkcjonowania.
Nie odstawiaj leku tylko po to, żeby udowodnić sobie, że potrafisz. Zmniejszenie dawki lub przerwę omów z lekarzem prowadzącym. W leczeniu liczą się korzyści, działania niepożądane i bezpieczny plan dalszego postępowania.
Więcej o tolerancji, objawach odstawiennych i planowaniu zmian leczenia przeczytasz w poradniku Uzależnienie i tolerancja podczas terapii: pytania i odpowiedzi.
Gdzie znaleźć pomoc
CANDIS: terapia skoncentrowana na problemach z konopiami
CANDIS to indywidualny, krótkoterminowy program terapeutyczny dla osób mających problem z używaniem marihuany lub innych przetworów konopi. Nie jest pobytem w zamkniętym ośrodku, tylko cyklem spotkań z terapeutą.
- Bezpłatny udział.
- Od 16. roku życia.
- Standardowo 10 sesji w ciągu około 2–3 miesięcy.
- Indywidualne spotkania z certyfikowanym specjalistą terapii uzależnień, dodatkowo przeszkolonym w realizacji CANDIS.
Na czym polega praca z terapeutą?
CANDIS wykorzystuje dialog motywujący oraz metody poznawczo-behawioralne. W praktyce oznacza to pracę nad zrozumieniem własnego używania, motywacją do zmiany i umiejętnościami potrzebnymi do utrzymania tej zmiany.
- Rozpoznawanie sytuacji sprzyjających używaniu.
- Radzenie sobie z pokusą i trudnymi emocjami.
- Rozwiązywanie codziennych problemów.
- Komunikacja z innymi.
- Utrzymywanie wypracowanych zmian.
Cel terapii ustala się wspólnie z terapeutą. Może nim być abstynencja albo ograniczenie używania. Nie oznacza to, że każdy cel będzie odpowiedni dla każdej osoby, ale nie musisz odkładać pierwszej rozmowy tylko dlatego, że nie jesteś jeszcze gotowy zadeklarować całkowitej rezygnacji.
Jak się zgłosić?
Wejdź na stronę programu, znajdź placówkę i zapytaj o możliwość udziału, kwalifikację oraz termin pierwszego spotkania. Możesz powiedzieć po prostu: „Niepokoi mnie sposób, w jaki używam konopi. Chciałbym porozmawiać o programie CANDIS”.
Jeżeli przyjmujesz konopie w ramach leczenia, poinformuj o tym terapeutę. Plan pomocy powinien uwzględniać Twoje dolegliwości i współpracę z lekarzem prowadzącym.
Nie wiesz, od czego zacząć? Zadzwoń
800 199 990
Ogólnopolski Telefon Zaufania Uzależnienia
Bezpłatnie, codziennie w godzinach 16:00–21:00. Możesz porozmawiać także wtedy, gdy dopiero zastanawiasz się, czy Twój sposób używania wymaga zmiany.
Pomoc na NFZ bez skierowania
Do poradni leczenia uzależnień w ramach NFZ możesz zgłosić się bez skierowania. Dostępne są bezpłatne porady lekarskie i terapia. Zadzwoń do wybranej placówki, opisz krótko swoje trudności i zapytaj o termin pierwszej konsultacji.
Placówek możesz szukać na mapie pomocy KCPU. Przy umawianiu wizyty sprawdź, czy dana poradnia prowadzi leczenie problemów związanych z konopiami i przyjmuje w ramach NFZ. Sprawdź zasady korzystania z pomocy na stronie NFZ.
Konsultacja prywatna
Możesz również poszukać specjalisty psychoterapii uzależnień w lokalnej poradni lub przez serwisy takie jak ZnanyLekarz. Sprawdź kwalifikacje, doświadczenie w pracy z osobami używającymi konopi oraz koszt konsultacji. Wizyty prywatne mogą być płatne.
W BudCare pracujemy nad bazą specjalistów, która ułatwi znalezienie odpowiedniej pomocy.
Strefa detoks na Discordzie BudCare
Na naszym Discordzie działa strefa detoks, w której członkowie społeczności wspierają się podczas przerw od stosowania konopi. To miejsce do rozmowy o trudnościach, dzielenia się doświadczeniami i szukania wsparcia w realizacji własnych postanowień.
Możesz odezwać się zarówno wtedy, gdy planujesz przerwę, jak i wtedy, gdy jej utrzymanie okazuje się trudniejsze, niż zakładałeś. Nie musisz porównywać swojej sytuacji z innymi ani udowadniać, że zasługujesz na wsparcie.
Strefa detoks jest przestrzenią społecznościową. Nie prowadzimy tam medycznego odtruwania ani psychoterapii. Wsparcie innych osób może uzupełniać profesjonalną pomoc, ale jej nie zastępuje. Jeśli stosujesz konopie jako lek, przerwę uzgodnij z lekarzem.
Używanie pozamedyczne: jak ograniczać ryzyko
Nie istnieje całkowicie bezpieczny sposób używania konopi. Można jednak ograniczać część zagrożeń i wcześniej zauważać niepokojące zmiany. Poniższe wskazówki dotyczą używania pozamedycznego, nie zastępują indywidualnego planu leczenia.
- Zostaw miejsce na odpoczynek bez konopi. Planuj również takie spotkania, zajęcia i wolne dni, w których używanie nie jest główną atrakcją. Spacer, sport, wyjazd czy hobby pozwalają zadbać o inne źródła przyjemności. Jeśli bez konopi coraz trudniej Ci cieszyć się czymkolwiek, warto o tym porozmawiać ze specjalistą.
- Przyglądaj się powodom używania. Zadaj sobie pytanie: „Dlaczego chcę użyć właśnie teraz?”. Zwróć uwagę, jeśli konopie stają się automatyczną odpowiedzią na każdy stres, konflikt, nudę lub samotność. Warto rozwijać także inne sposoby radzenia sobie z tymi sytuacjami.
- Zapisuj to, co faktycznie się dzieje. Przez pewien czas możesz notować dni używania, okoliczności, wydatki i wpływ na następny dzień. Porównaj to z własnymi planami. Powtarzające się rozbieżności są bardziej użyteczną informacją niż zapewnienie „przecież mam kontrolę”.
- Ograniczaj częstotliwość i unikaj eskalacji. Codzienne lub niemal codzienne używanie wiąże się z większym ryzykiem problemów. Wyższa zawartość THC również może zwiększać ryzyko niepożądanych efektów. Rosnąca tolerancja nie powinna być powodem do ciągłego zwiększania ilości ani szukania coraz silniejszego odurzenia.
- Unikaj łączenia z alkoholem i zadbaj o bezpieczeństwo. Łączenie konopi z alkoholem nasila upośledzenie sprawności. Nie prowadź pod wpływem, nie obsługuj niebezpiecznych urządzeń i nie podejmuj zadań, od których zależy bezpieczeństwo innych.
- Nie mieszaj konopi z tytoniem. Zamiast palenia wybierz waporyzację suszu. Tytoń dokłada ryzyko uzależnienia od nikotyny i szkodliwego działania dymu. Jeśli decydujesz się na inhalację, waporyzator przeznaczony do suszu, używany zgodnie z instrukcją i bez spalania materiału, może ograniczać narażenie na produkty spalania w porównaniu z paleniem. Nie oznacza to obojętności dla płuc ani usunięcia ryzyka związanego z THC, w tym uzależnienia. Mowa o waporyzacji suszu, nie o olejkach do połykania czy płynach niewiadomego pochodzenia.
- Nie traktuj przerwy jako dowodu, że problem nie istnieje. Kilka dni lub tygodni bez używania nie rozstrzyga wszystkiego. Przyjrzyj się również temu, co dzieje się po powrocie: czy ponownie przekraczasz swoje granice, zaniedbujesz ważne sprawy lub używasz mimo szkód?
Te nawyki mogą pomóc w obserwacji własnego zachowania. Jeżeli już trudno Ci kontrolować używanie, nie musisz najpierw wypróbowywać wszystkich sposobów samodzielnie.
Nie musisz czekać na poważny kryzys
Pomoc nie jest zarezerwowana dla osób, które straciły pracę, relacje albo całkowicie przestały radzić sobie z codziennością. Możesz zgłosić się wcześniej, kiedy zauważasz powtarzający się schemat, tracisz zaufanie do własnych postanowień albo po prostu zaczynasz się martwić.
Nie musisz najpierw nazwać siebie osobą uzależnioną. Wystarczy, że chcesz przyjrzeć się swojemu używaniu i coś zmienić.
