Błędy podczas terapii medyczną marihuaną mogą wynikać z niejasnych zaleceń, pośpiechu lub przekonania, że doświadczenie innego pacjenta sprawdzi się także u nas. Poniżej wyjaśniamy 11 sytuacji, które mogą utrudniać leczenie, zwiększać ryzyko działań niepożądanych lub prowadzić do problemów prawnych. Podstawą pozostają indywidualne zalecenia lekarza, a jeśli czegoś nie wyjaśniono lub nie pamiętasz ustaleń z wizyty, warto poprosić o ich doprecyzowanie.
1. Zwiększanie dawki poza ustalonym schematem
Większa dawka nie musi oznaczać lepszego efektu leczenia, może natomiast nasilić lęk, zawroty głowy, senność lub problemy z koncentracją. Błędem jest zwiększanie ilości leku na własną rękę, na przykład dlatego, że poprzednia dawka nie przyniosła oczekiwanej ulgi. Stopniowe zwiększanie dawki według planu otrzymanego od lekarza jest częścią leczenia, ale wymaga przestrzegania ustalonych etapów, odstępów i ograniczeń. Jeśli lekarz nie wyjaśnił schematu lub nie pamiętasz zaleceń, sprawdź dokumentację i poproś o ich doprecyzowanie, zamiast ustalać dawkowanie samodzielnie.
Więcej informacji w poradniku: Dawkowanie, jak bezpiecznie zaczyna się terapię?.
2. Stosowanie leku częściej, niż przewiduje schemat leczenia
Codzienne stosowanie medycznej marihuany nie jest samo w sobie błędem ani dowodem uzależnienia, jeśli wynika z indywidualnego planu leczenia. Niepokojące jest dokładanie dawek poza zaleceniami, trudność w ograniczeniu stosowania lub przyjmowanie leku pomimo narastających problemów w pracy, relacjach czy codziennym funkcjonowaniu. Jeśli lek kończy się wcześniej, niż przewidywał schemat, albo coraz trudniej trzymać się ustalonych dawek, zapisz, kiedy i z jakiego powodu przyjmujesz dodatkowe porcje. Omów to z lekarzem, ponieważ może być potrzebna ponowna ocena skuteczności leczenia, dawkowania lub ryzyka problematycznego stosowania.
Więcej informacji w poradniku: Uzależnienie i zarządzanie terapią.
3. Zatajanie skutków ubocznych przed lekarzem
Lęk, kołatanie serca, nadmierna senność czy trudności z koncentracją nie powinny być pomijane podczas kontroli, nawet jeśli lek jednocześnie łagodzi leczone objawy. Zatajanie takich problemów utrudnia lekarzowi ocenę, czy korzyści z terapii przeważają nad jej ryzykiem i czy trzeba zmienić sposób leczenia. Zanotuj objaw, czas jego wystąpienia, przyjętą dawkę oraz inne stosowane leki i przekaż te informacje lekarzowi, także wtedy, gdy nie jesteś pewien związku z konopiami. Podejrzewane działanie niepożądane możesz również zgłosić do URPL, ale zgłoszenie nie zastępuje konsultacji ani pilnej pomocy przy poważnych objawach.
Więcej informacji w poradniku: Skutki uboczne medycznej marihuany.
4. Przyjmowanie kolejnej dawki, zanim rozwinie się działanie poprzedniej
Brak szybkiej poprawy nie oznacza, że przyjęta dawka nie zadziała, ponieważ początek i narastanie efektu zależą między innymi od drogi podania. Szczególnie przy preparatach doustnych działanie może pojawić się później, a kolejna dawka przyjęta zbyt wcześnie może nałożyć się na poprzednią i wywołać znacznie silniejszy efekt, niż oczekiwano. Nie dokładaj leku tylko dlatego, że jeszcze go nie czujesz, przestrzegaj odstępów i maksymalnej ilości ustalonych przez lekarza. Jeżeli nie wiesz, po jakim czasie możesz przyjąć kolejną dawkę, wyjaśnij to przed jej zastosowaniem, zamiast opierać się na doświadczeniu innej osoby.
Więcej informacji w poradniku: Czas działania medycznej marihuany.
5. Zmiana odmiany lub ekstraktu bez uwzględnienia różnic w składzie
Podobny procent THC lub zbliżona nazwa preparatu nie oznaczają, że można automatycznie zachować ten sam sposób dawkowania. Produkty mogą różnić się składem, stężeniem i drogą podania, a ta sama objętość dwóch ekstraktów może dostarczać różną ilość THC i CBD. Szczególnie ryzykowne jest samodzielne przenoszenie dawkowania z suszu na ekstrakt lub między ekstraktami o różnych stężeniach. Jeżeli przepisany lek jest niedostępny, omów z lekarzem ewentualną zmianę i upewnij się, że rozumiesz zalecenia dla nowego preparatu, w tym ilość na jedną dawkę i sposób jej odmierzenia.
Więcej informacji w poradniku: Apteka nie ma mojego leku, jak szukać dostępności?.
6. Nieinformowanie lekarza o innych lekach i substancjach
Lekarz powinien wiedzieć o wszystkich przyjmowanych lekach, preparatach bez recepty, suplementach i innych substancjach, także o alkoholu oraz konopiach stosowanych poza terapią. Niektóre połączenia mogą nasilać senność, pogarszać koncentrację albo zmieniać działanie leków, dlatego pominięcie pozornie mało istotnego preparatu utrudnia ocenę bezpieczeństwa. Przygotuj aktualną listę z nazwami i dawkami, a o rozpoczęciu nowego leczenia poinformuj lekarza lub farmaceutę, zamiast zakładać, że produkt bez recepty nie może powodować interakcji. Nie odstawiaj samodzielnie innych przepisanych leków z obawy przed połączeniem z konopiami, uzgodnij dalsze postępowanie z lekarzem.
Więcej informacji w poradniku: Interakcje medycznej marihuany z lekami.
7. Traktowanie pełnej komory waporyzatora jako jednej dawki
Komora waporyzatora określa pojemność urządzenia, a nie dawkę właściwą dla konkretnego pacjenta, dlatego nie należy dosypywać suszu tylko po to, żeby ją wypełnić. Przygotuj ilość zgodną z zaleceniami i instrukcją urządzenia, a jeśli sprzęt wymaga akcesorium do mniejszych porcji, wybierz rozwiązanie dopuszczone przez producenta. Regularne czyszczenie i prawidłowe przygotowanie urządzenia mają znaczenie dla jego działania, a słabsza produkcja pary nie powinna automatycznie prowadzić do zwiększania ilości leku. Nie wlewaj olejowych preparatów doustnych do waporyzatora przeznaczonego do suszu, ponieważ droga podania leku i przeznaczenie urządzenia muszą być zgodne.
Więcej informacji w poradniku: Susz i waporyzacja, podstawy dla pacjenta.
8. Rezygnowanie z kontroli i ocenianie terapii wyłącznie po odczuciu THC
Wyraźne odczuwanie działania THC nie jest miarą skuteczności terapii, a brak takiego odczucia nie musi oznaczać, że lek nie pomaga. Oceniaj cele ustalone z lekarzem, na przykład nasilenie bólu, jakość snu i możliwość wykonywania codziennych czynności, uwzględniając jednocześnie działania niepożądane. Zapisuj nazwę preparatu, dawkę, godzinę zastosowania i obserwowane zmiany, ponieważ konkretne notatki są bardziej przydatne niż ogólne stwierdzenie, że lek działa mocniej lub słabiej. Nie rezygnuj z kontroli tylko dlatego, że masz jeszcze lek, wizyty pozwalają ocenić, czy leczenie nadal przynosi korzyść i czy wymaga zmian.
Więcej informacji w poradniku: Dzienniczek terapii.
9. Ignorowanie nawracających nudności i wymiotów
Nawracających nudności i wymiotów nie należy automatycznie traktować jako przejściowej dolegliwości ani próbować opanować dodatkowymi dawkami konopi. U części osób stosujących konopie często i długotrwale może wystąpić zespół niepowściągliwych wymiotów kannabinoidowych (CHS), ale podobne objawy mają również inne przyczyny wymagające diagnostyki. Powiedz lekarzowi, jak długo i jak często stosujesz konopie oraz kiedy pojawiają się dolegliwości, nawet jeśli dotychczas lek pomagał na nudności. Przy nasilonych wymiotach, niemożności przyjmowania płynów lub oznakach odwodnienia potrzebna jest pilna pomoc medyczna, a nie oczekiwanie do planowej kontroli.
Więcej informacji w poradniku: Objawy alarmowe podczas terapii.
10. Zakładanie, że recepta oznacza możliwość prowadzenia samochodu
Recepta potwierdza leczenie, ale nie zwalnia z przepisów dotyczących prowadzenia pojazdów po zastosowaniu THC. Lek może pogarszać uwagę, czas reakcji i ocenę sytuacji, a ustąpienie wyraźnie odczuwanego działania nie daje pewności, że te zdolności w pełni wróciły. Nie traktuj dobrego samopoczucia ani uniwersalnej liczby godzin znalezionej w internecie jako gwarancji bezpiecznej i zgodnej z prawem jazdy. Jeśli prowadzisz samochód, omów to z lekarzem przy ustalaniu terapii i zaplanuj transport, zamiast zakładać, że okazanie recepty rozwiąże problem podczas kontroli.
Więcej informacji w poradniku: Medyczna marihuana a prowadzenie samochodu.
11. Niewłaściwe przechowywanie i udostępnianie leku innym osobom
Przechowuj lek zgodnie z oznakowaniem, poza zasięgiem dzieci i zwierząt oraz w sposób uniemożliwiający dostęp osobom nieuprawnionym. Przekazywanie części swojej medycznej marihuany innej osobie do jej własnego stosowania jest karalne również wtedy, gdy ma ona własną receptę, nawet na ten sam preparat. Recepta nie uprawnia pacjentów do dzielenia się lekiem, a nieodpłatne udzielenie środka odurzającego wbrew przepisom ustawy podlega odpowiedzialności karnej na podstawie art. 58 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Nie stosuj leku po terminie ważności, a wątpliwości dotyczące jego wyglądu, warunków przechowywania lub przekazania do utylizacji omów z farmaceutą.
Więcej informacji w poradniku: Przechowywanie leku i termin ważności.
Kiedy nie czekać do kolejnej wizyty?
Jeżeli działania niepożądane nasilają się, utrzymują lub utrudniają codzienne funkcjonowanie, skontaktuj się z lekarzem wcześniej niż podczas zaplanowanej kontroli.
Silny ból w klatce piersiowej, utrata przytomności, ciężka duszność lub inne objawy bezpośredniego zagrożenia życia wymagają natychmiastowej pomocy – zadzwoń pod 112 lub 999.
Szczegółowe zasady postępowania opisujemy w poradniku Objawy alarmowe podczas terapii – kiedy skontaktować się z lekarzem? .
Powiązane poradniki
- Skutki uboczne medycznej marihuany
- Interakcje medycznej marihuany z lekami
- Prowadzenie pojazdów a medyczna marihuana
- Strefa Edukacji BudCare – dawkowanie, waporyzacja i dzienniczek terapii
Źródła naukowe, przepisy i materiały dla pacjentów
- Health Canada – Cannabis for medical purposes: Using a cannabis product – dawkowanie, miareczkowanie i monitorowanie leczenia.
- Health Canada – Cannabis for medical purposes: Side effects – działania niepożądane i sygnały problematycznego stosowania.
- NICE – Cannabis-based medicinal products (NG144) – ocena korzyści i ryzyka, interakcje oraz kontrola przebiegu leczenia. Wytyczne opracowano dla brytyjskiego systemu ochrony zdrowia.
- CDC – Understanding Your Risk for Cannabis Use Disorder – czynniki ryzyka i objawy zaburzenia używania konopi. Dane populacyjne CDC nie są statystykami dotyczącymi polskich pacjentów.
- Royal College of Emergency Medicine – wytyczne dotyczące zespołu hiperemii kannabinoidowej – rozpoznawanie i postępowanie w przypadku podejrzenia CHS.
- URPL – Jak zgłosić działanie niepożądane – oficjalne informacje dla pacjentów w Polsce.
Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii, tekst ujednolicony – art. 58 i 59, odpowiedzialność karna za udzielanie środków odurzających wbrew przepisom ustawy.
Informacja medyczna
Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje indywidualnych zaleceń lekarza. Jeśli leczenie nie przynosi oczekiwanej poprawy, powoduje działania niepożądane lub zauważasz, że stosujesz lek częściej niż zalecono, porozmawiaj z lekarzem. Nie zmieniaj dawkowania poza ustalonym schematem ani nie odstawiaj innych przepisanych leków bez konsultacji.
