Podczas terapii medyczną marihuaną mogą pojawić się działania niepożądane, takie jak suchość w ustach, senność, zawroty głowy czy niepokój. Sam lęk, uczucie odurzenia lub przyspieszone bicie serca nie oznaczają automatycznie konieczności wezwania karetki. Ważne są nasilenie dolegliwości, objawy towarzyszące i ogólny stan pacjenta.
Jednocześnie nie każdy objaw po zastosowaniu leku jest skutkiem THC. Bólu w klatce piersiowej, utraty przytomności czy poważnych trudności z oddychaniem nie należy z góry uznawać za napad paniki. Ten poradnik pomaga rozróżnić sytuacje wymagające pogotowia, pilnej konsultacji i spokojnej obserwacji.
Jak wybrać odpowiednią pomoc?
- 112 lub 999: objawy sugerujące nagłe zagrożenie życia lub zdrowia, opisane poniżej. Nie czekaj na odpowiedź lekarza prowadzącego.
- Pilna konsultacja: dolegliwości bez objawów bezpośredniego zagrożenia, ale utrzymujące się, nasilające lub wymagające szybkiej oceny. Skontaktuj się z lekarzem prowadzącym, POZ albo nocną i świąteczną opieką zdrowotną.
- Obserwacja i omówienie podczas kontroli: łagodne, przemijające działania niepożądane, które nie utrudniają istotnie funkcjonowania. Silną reakcję na THC omów przed kolejną dawką, nawet jeśli już ustąpiła.
Kiedy zadzwonić pod 112 lub 999?
Poniższe objawy wymagają natychmiastowej reakcji. Nie trzeba mieć pewności, że to zawał, udar lub zatrucie. Opisz stan pacjenta dyspozytorowi i wykonuj jego polecenia. Nie prowadź samodzielnie samochodu do szpitala.
Utrata przytomności lub niemożność wybudzenia
Wezwij pomoc, jeśli osoba traci przytomność, nie reaguje prawidłowo na głos lub dotyk albo nie można jej obudzić. Nie traktuj takiego stanu jako zwykłego snu po leku. Jeśli nie oddycha prawidłowo, rozpocznij resuscytację zgodnie z instrukcjami dyspozytora.
Nagły, silny lub nieustępujący ból w klatce piersiowej
Niepokojący jest ból lub ucisk, szczególnie z dusznością, zimnymi potami, omdleniem albo promieniowaniem do ramienia, pleców lub żuchwy. Nie czekaj, aż wystąpią wszystkie wymienione objawy. Również nowy ból o niejasnej przyczynie wymaga oceny medycznej, nawet jeśli nie jest bardzo silny.
Poważne trudności z oddychaniem lub obrzęk gardła
Ciężka duszność, sinienie, obrzęk języka lub gardła oraz szybko narastające problemy z oddychaniem wymagają wezwania pomocy. Nie przypisuj ich automatycznie lękowi ani podrażnieniu po waporyzacji.
Objawy udaru
Nagłe opadnięcie kącika ust, osłabienie jednej strony ciała, trudności z mówieniem lub rozumieniem mowy mogą oznaczać udar. Zadzwoń po pomoc także wtedy, gdy objawy częściowo lub całkowicie ustąpią. Nie uznawaj ich za zwykłe odurzenie THC.
Napad drgawkowy
Wezwij pogotowie przy pierwszym napadzie w życiu, napadzie trwającym ponad 5 minut, kolejnych napadach bez odzyskania przytomności, poważnym urazie lub trudnościach z oddychaniem. U osoby z rozpoznaną padaczką kieruj się również jej indywidualnym planem postępowania, pomoc może być potrzebna wcześniej, zwłaszcza gdy napad trwa dłużej niż zwykle.
Zabezpiecz osobę przed urazami, mierz czas napadu i pozostań przy niej. Nie przytrzymuj jej na siłę i nie wkładaj niczego do ust. Krótki, typowy napad u osoby z padaczką nie zawsze wymaga karetki, jeśli odzyskuje ona zwykły stan i jej plan leczenia przewiduje takie postępowanie.
Bezpośrednie zagrożenie bezpieczeństwa
Natychmiastowa pomoc jest potrzebna przy próbie samobójczej, zamiarze zrobienia sobie krzywdy, zachowaniu zagrażającym innym lub tak silnym pobudzeniu i utracie kontaktu z rzeczywistością, że nie można zapewnić bezpieczeństwa. Jeśli możesz bezpiecznie pozostać przy tej osobie, nie zostawiaj jej samej.
Samo uczucie strachu lub wypowiedź „boję się, że umrę” może towarzyszyć panice i nie jest tym samym co zamiar samobójczy. Oceniaj jednak także kontakt z osobą, jej zachowanie i objawy fizyczne. Lista powyżej nie obejmuje wszystkich możliwych stanów nagłych.
Silny lęk lub „bad trip” po THC, co zrobić?
„Bad trip” to potoczne określenie nieprzyjemnego doświadczenia po THC, a nie rozpoznanie medyczne. Może obejmować silny lęk, drżenie, poczucie utraty kontroli i nadmierne skupienie na biciu serca. Napad paniki sam w sobie nie jest automatycznym wskazaniem do wezwania karetki. Podobne objawy mogą jednak mieć inne przyczyny.
Jeśli osoba jest przytomna, pozostaje w logicznym kontakcie, oddycha swobodnie i nie występują opisane wyżej objawy alarmowe, można zacząć od spokojnego wsparcia i obserwacji:
- Zapewnij spokojne, bezpieczne miejsce. Ogranicz hałas, tłum i nadmiar bodźców.
- Poproś zaufaną, trzeźwą osobę o pozostanie obok. Mów spokojnie, bez oceniania i straszenia.
- Oddychaj powoli i spokojnie. Nie wymuszaj szybkich, głębokich wdechów.
- Nie dokładaj kolejnej dawki THC. Nie próbuj łagodzić objawów alkoholem ani samodzielnie dobranymi lekami uspokajającymi.
- Nie prowadź i nie wykonuj niebezpiecznych czynności. Obserwuj, czy stan się poprawia, czy pojawiają się nowe objawy.
Nie obiecuj, że wszystko minie w określonej liczbie minut. Jeśli lęk nie słabnie, narasta lub osoba nie radzi sobie mimo wsparcia, potrzebna jest pilna konsultacja. Pojawienie się objawów alarmowych wymaga wezwania pomocy, również wtedy, gdy początkowo sytuacja przypominała zwykłą panikę.
Kiedy pilnie skontaktować się z lekarzem?
Pilna konsultacja nie jest równoznaczna z wezwaniem karetki. Gdy nie ma objawów bezpośredniego zagrożenia, ale dolegliwości trwają lub nasilają się, szukaj oceny lekarskiej tego samego dnia. Nie czekaj wyłącznie na dostępność lekarza przepisującego konopie. Poza godzinami pracy POZ możesz skorzystać z nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej.
Utrzymujące się lub nawracające kołatanie serca
Szybsze bicie serca może wystąpić po THC, ale nowe, długotrwałe, wyraźnie nierówne lub powtarzające się kołatanie wymaga konsultacji, szczególnie przy chorobie serca. Jeśli towarzyszą mu ból w klatce piersiowej, omdlenie lub ciężka duszność, wezwij pomoc. Sam pomiar pulsu nie pozwala bezpiecznie odróżnić lęku od arytmii.
Utrzymujący się lęk lub zmiany stanu psychicznego
Silny lęk, który nie ustępuje mimo spokojnego otoczenia i wsparcia, wymaga oceny. Nowe omamy, urojenia, dezorientacja lub wyraźne pogorszenie nastroju również wymagają pilnego kontaktu z lekarzem, nawet bez agresji. Myśli o samookaleczeniu lub samobójstwie należy potraktować poważnie i pilnie szukać pomocy; przy zamiarze działania lub braku możliwości zapewnienia bezpieczeństwa zadzwoń pod 112 lub 999.
Uporczywe lub nawracające wymioty
Powtarzające się wymioty mogą prowadzić do odwodnienia i zaburzeń elektrolitowych. Jeśli nie możesz utrzymać płynów, oddajesz wyraźnie mniej moczu albo masz nasilony ból brzucha, potrzebna jest pilna ocena medyczna. Wymioty z krwią, utrata przytomności lub nagły, bardzo silny ból brzucha wymagają pomocy ratunkowej.
U osób długo i regularnie stosujących konopie jedną z możliwych przyczyn jest zespół niepowściągliwych wymiotów kannabinoidowych, CHS. Nie rozpoznaje się go na podstawie pojedynczego epizodu. Poinformuj lekarza o stosowaniu konopi i nie zwiększaj dawki, próbując opanować wymioty.
Zażółcenie skóry lub białkówek oczu
Żółtaczka, nietypowo ciemny mocz, utrata apetytu i ból brzucha mogą wskazywać na problemy z wątrobą. Wymagają pilnej konsultacji niezależnie od podejrzewanej przyczyny. Takie działania niepożądane opisano również przy CBD; ryzyko zależy od preparatu, dawki i innych leków, nie jest jednakowe dla wszystkich produktów konopnych.
Które objawy można obserwować i omówić podczas kontroli?
Łagodna suchość w ustach, niewielka senność, krótkotrwałe zawroty głowy lub podrażnienie gardła zwykle nie wymagają pogotowia, jeśli ustępują i nie towarzyszą im inne niepokojące objawy. Zapisz je i omów podczas kontroli. Jeśli nawracają, nasilają się lub utrudniają codzienne czynności, skontaktuj się z lekarzem wcześniej.
Senności, przy której można normalnie obudzić osobę i nawiązać z nią kontakt, nie należy mylić z niemożnością wybudzenia. Podobnie chwilowe zawroty głowy nie są tym samym co utrata przytomności.
Szerszy opis działań niepożądanych znajdziesz w poradniku Skutki uboczne medycznej marihuany.
Co przekazać lekarzowi lub dyspozytorowi?
Dyspozytorowi najpierw podaj miejsce zdarzenia i opisz stan osoby, zwłaszcza przytomność oraz oddychanie. Nie ukrywaj przyjęcia THC. Jeśli możesz, przygotuj:
- Nazwę preparatu i zawartość THC oraz CBD.
- Przyjętą ilość, drogę podania i godzinę zastosowania.
- Czas pojawienia się objawów i informację, czy się nasilają.
- Listę pozostałych leków, alkoholu lub innych przyjętych substancji.
- Informacje o chorobach współistniejących, szczególnie serca, padaczce i zaburzeniach psychicznych.
Zbieranie tych informacji nie może opóźniać wezwania pomocy. Przy konsultacji mniej pilnej pomocne będą wcześniejsze zapisy z dzienniczka terapii.
Co zrobić po ustąpieniu silnej reakcji?
Przed kolejną dawką THC skonsultuj silną reakcję z lekarzem prowadzącym. Zapisz zastosowany produkt, ilość i przebieg dolegliwości, żeby lekarz mógł ocenić dalsze leczenie. Nie zwiększaj samodzielnie dawki, nie zmieniaj preparatu w celu „przełamania” objawów i nie odstawiaj innych przepisanych leków bez konsultacji.
Powiązane poradniki
- Skutki uboczne medycznej marihuany
- Przeciwwskazania do terapii konopnej, kiedy zachować ostrożność?
- Prowadzenie pojazdów a medyczna marihuana
Źródła
- Krakowskie Pogotowie Ratunkowe: kiedy wzywać pogotowie? Kryteria korzystania z pomocy ratunkowej w Polsce.
- Krakowskie Pogotowie Ratunkowe: pomoc w pozostałych przypadkach. Pomoc poza stanami bezpośredniego zagrożenia.
- NHS: Panic disorder. Objawy napadu paniki, postępowanie i ograniczenia samodzielnej oceny.
- NHS: What to do if someone has a seizure (fit). Pierwsza pomoc i wskazania do wezwania karetki przy drgawkach.
- Health Canada: Cannabis for medical purposes, side effects. Działania niepożądane THC i CBD, w tym zaburzenia psychiczne, CHS i objawy wątrobowe.
Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje oceny medycznej ani indywidualnego planu leczenia. Opisane przykłady nie pozwalają samodzielnie wykluczyć poważnej choroby.
